Đến Hạ Long, bạn đã thưởng thức chả mực, các món từ ngán, thì cũng không nên bỏ qua một đặc sản biển khác là sam biển. Sam biển ở Quảng Yên, Quảng Ninh nổi tiếng nhất bởi kích thước lớn, thịt thơm và bổ dưỡng. Không chỉ quý hiếm, loài sam còn đòi hỏi sự công phu trong khâu chế biến.
Từ nguyên liệu chính là thịt sam biển, người ta có thể chế biến nhiều món ăn như: tiết canh sam, gỏi sam, chân sam xào chua ngọt, sam xào sả ớt, trứng sam chiên giòn, trứng sam xào lá lốt, sam hấp, sam bao bột rán, sụn sam nướng, sam xào miến… Các món từ sam đều thơm ngon. Tuy nhiên, để có được hương vị đặc trưng, khâu làm thịt và chế biến phải thực hiện theo quy trình cẩn thận và công phu.
Quá trình đánh bắt sam biển khá vất vả. Ngư dân phải tính con nước và chọn thời điểm ra khơi phù hợp. Sam thường đi theo đôi (một đực, một cái), nên khi bắt được một con thường sẽ bắt được cả hai. Nếu chỉ bắt được một con, ngư dân sẽ thả xuống biển vì đó có thể là con so. Sam rất dễ nhầm với so biển, trong khi ăn nhầm so có thể gây đau bụng.
Người đi biển lâu năm có thể phân biệt hai loài này. So có kích thước nhỏ hơn sam cái. Miệng sam bằng phẳng, còn miệng so hõm sâu. Đặc điểm dễ nhận biết nhất là so có số gai nhiều hơn sam. Sam biển chỉ sống trong tự nhiên, chưa nuôi trồng được và sau khi đánh bắt chỉ sống được không quá ba ngày. Đây là khó khăn lớn đối với người làm nghề khai thác và kinh doanh sam.
Quy trình đánh bắt và chế biến sam vừa vất vả vừa công phu nên không nhiều nhà hàng phục vụ món này. Khi làm thịt sam cần dao nhọn, dao chặt và kéo để tách chân, lọc thịt và loại bỏ ruột, gan vì đây là phần dễ gây đau bụng.
Sam thuộc nhóm thực phẩm có tính hàn nên thường được chế biến cùng gia vị nóng như giềng, sả, ớt, lá lốt… Nhờ sự khéo léo và kinh nghiệm của đầu bếp, sam biển được chế biến thành nhiều món ăn mang hương vị riêng.
Thịt sam ngon, còn vỏ sam cũng có nhiều công dụng như dùng trong dân gian để hỗ trợ trị cảm lạnh. Hiện nay, sam được khai thác nhiều để lấy vỏ xuất khẩu sang Trung Quốc, nơi người ta chế tác thành đồ lưu niệm tinh xảo. Tại nhiều nhà hàng ở vùng biển Trà Cổ có phục vụ các món từ sam. Quý khách đi tour Trà Cổ - Móng Cái - Đông Hưng sẽ có cơ hội thưởng thức đặc sản này của người dân vùng biển Trà Cổ, Quảng Ninh.
Món Sam biển đòi hỏi chế biến công phu
Sam biển luôn đi theo cặp nên có câu gắn như Sam
Bây giờ đi đâu, Đi đâu bây giờ ?