Đường cơ sở, Lãnh Hải, Nội thủy, vùng đặc quyền kinh tế là gì ?

Việt Nam là quốc gia ven biển với bờ biển dài hơn 3.200 km, có vùng biển và thềm lục địa rộng khoảng một triệu km², cùng gần 3.000 hòn đảo lớn nhỏ trải dài từ Bắc vào Nam. Hanoi Etoco giới thiệu những kiến thức cơ bản về biển, đảo Việt Nam và quy chế pháp lý liên quan.

Chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển, hải đảo của Việt Nam được phân chia theo các chế độ pháp lý khác nhau: Nội thủy → Lãnh hải → Vùng tiếp giáp lãnh hải → Vùng đặc quyền kinh tế → Thềm lục địa.

Sơ đồ các vùng biển theo Công ước Luật biển 1982

Đường cơ sở là gì? Đường cơ sở của Việt Nam

Nguyên tắc xác định các điểm công bố đường cơ sở

- Nối liền các điểm thích hợp được lựa chọn tại những vị trí ngoài cùng nhô ra biển (coi như các đảo)

- Theo Công ước 1982, đường cơ sở không được đi chệch quá xa hướng chung của bờ biển; các vùng nước nằm bên trong phải có mối liên hệ chặt chẽ với đất liền để được coi là nội thủy

- Khi hoạch định ranh giới lãnh hải giữa hai quốc gia có bờ biển liền kề hoặc đối diện, không quốc gia nào được mở rộng quá đường trung tuyến (đường cách đều hai bên), trừ khi có thỏa thuận khác

- Việc phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa giữa các quốc gia được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận, phù hợp với luật pháp quốc tế

Như vậy, nguyên tắc cơ bản trong phân định biển là nguyên tắc thỏa thuận và công bằng. Trong thực tế, những đảo nằm giữa biển như đảo Bạch Long Vĩ (giữa vịnh Bắc Bộ) có ý nghĩa đặc biệt trong phân định vùng biển giữa các quốc gia. Việc sở hữu đảo giúp mở rộng phạm vi lãnh hải thêm 12 hải lý xung quanh, mang lại lợi ích lớn về chủ quyền và kinh tế. Hiện nay, bạn có thể tham khảo tour đảo Bạch Long Vĩ để hiểu rõ hơn vai trò thực tế của những vị trí chiến lược này.

Đường cơ sở của Việt Nam

Theo Tuyên bố ngày 12-5-1977 của Chính phủ, đường cơ sở của Việt Nam là đường gãy khúc nối liền 11 điểm, từ A1 (Hòn Nhạn, Thổ Chu, Kiên Giang) đến A11 (đảo Cồn Cỏ, Quảng Trị).

• 0 - Nằm trên ranh giới phía tây nam vùng nước lịch sử Việt Nam - Campuchia
• A1 - Hòn Nhạn, quần đảo Thổ Chu, Kiên Giang
• A2 - Hòn Đá Lẻ, đông nam Hòn Khoai, Cà Mau
• A3 - Hòn Tài Lớn, Côn Đảo
• A4 - Hòn Bông Lang, Côn Đảo
• A5 - Hòn Bảy Cạnh, Côn Đảo
• A6 - Hòn Hải (Phú Quý), Bình Thuận
• A7 - Hòn Đôi, Khánh Hòa
• A8 - Mũi Đại Lãnh, Phú Yên
• A9 - Hòn Ông Căn, Bình Định
• A10 - Đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi
• A11 - Đảo Cồn Cỏ, Quảng Trị

Điểm A11 tại đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị) là điểm cuối cùng của đường cơ sở Việt Nam, có ý nghĩa quan trọng trong việc xác lập chủ quyền biển đảo. Hiện nay, đây cũng là điểm đến trong hành trình khám phá Quảng Trị, bạn có thể tham khảo tour đảo Cồn Cỏ 2 ngày 3 đêm để hiểu rõ hơn giá trị địa lý và lịch sử của hòn đảo này.

Sự ngang ngược của Trung Quốc trong xác định đường cơ sở

Theo Tuyên bố ngày 15-5-1996, Trung Quốc đã tự ý xác định đường cơ sở bao quanh quần đảo Hoàng Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam) bằng 28 điểm.

Cách xác định này đồng nghĩa với việc Trung Quốc coi toàn bộ vùng nước bên trong là nội thủy của họ, hạn chế quyền qua lại của các quốc gia khác.

Từ đó, Trung Quốc tiếp tục xác định vùng đặc quyền kinh tế và hình thành yêu sách “đường lưỡi bò” trên Biển Đông, gây lo ngại sâu sắc và xâm phạm chủ quyền Việt Nam.

Nội thủy là gì?

Nội thủy là vùng nước nằm phía trong đường cơ sở, giáp với đất liền và được xem như một phần lãnh thổ quốc gia. Vùng này chịu chủ quyền hoàn toàn và tuyệt đối của quốc gia ven biển.

Tàu thuyền nước ngoài muốn vào nội thủy phải xin phép và tuân thủ pháp luật của quốc gia đó.

Lãnh hải là gì?

Lãnh hải là vùng biển nằm ngoài nội thủy, có chiều rộng 12 hải lý tính từ đường cơ sở theo Công ước Luật biển 1982.

Quốc gia ven biển có chủ quyền đầy đủ nhưng không tuyệt đối như nội thủy. Tàu thuyền nước ngoài được quyền đi qua không gây hại mà không cần xin phép trước.

Vùng tiếp giáp lãnh hải là gì?

Vùng tiếp giáp lãnh hải nằm ngoài lãnh hải, có phạm vi tối đa 24 hải lý từ đường cơ sở.

Tại đây, quốc gia ven biển chỉ thực hiện quyền kiểm soát hạn chế liên quan đến hải quan, thuế, y tế và nhập cư.

Vùng đặc quyền kinh tế là gì?

Vùng đặc quyền kinh tế có phạm vi tối đa 200 hải lý từ đường cơ sở. Quốc gia ven biển có quyền khai thác, quản lý tài nguyên phục vụ mục đích kinh tế.

Các quốc gia khác vẫn được tự do hàng hải, hàng không và đặt cáp, ống dẫn ngầm theo quy định.

Thềm lục địa là gì?

Thềm lục địa là phần đáy biển kéo dài tự nhiên từ đất liền ra biển, có thể mở rộng đến 200 - 350 hải lý tùy cấu trúc địa chất.

Quốc gia ven biển có quyền khai thác tài nguyên tại đây, nhưng không được ảnh hưởng đến quyền tự do hàng hải của các quốc gia khác.